شانگهای از دریچه جزئیات | در پس ۲۰ هزار دوز واکسن آنفلوانزا؛ شهر چگونه از نیروهای همواره در حرکت حمایت می‌کند
Chen Yue، خبرنگار پنگ‌پای ۳ نوامبر ۲۰۲۶ منبع: پنگ‌پای با فرا رسیدن فصل شیوع آنفلوانزا، ۱۰ نهاد دولتی در شانگهای اخیراً با صدور بخشنامه‌ای مشترک اعلام کردند که اعضای اتحادیه‌های کارگری از میان ۱۶ گروه شغلی جدید—از جمله پیک‌های پستی، پیک‌های تحویل غذا و رانندگان تاکسی‌های اینترنتی—می‌توانند برای دریافت رایگان یک دوز واکسن آنفلوانزا نوبت رزرو کنند. سهمیه کل این طرح ۲۰ هزار نفر تعیین شده است. هرچند شاید این اقدام رویدادی بزرگ به نظر نرسد، اما برای نیروی کار مشاغل نوظهور که مدام در سطح شهر در رفت‌وآمدند، حمایتی ملموس و راهگشاست. در گذشته، اولویت تزریق واکسن آنفلوانزا بیشتر معطوف به سالمندان، کودکان، زنان باردار و مبتلایان به بیماری‌های مزمن بود و ریسک‌های ناشی از مواجهه شغلی کارگران الگوهای نوین اشتغال—نظیر پیک‌های موتوری، رانندگان تاکسی‌های اینترنتی و ارائه‌دهندگان خدمات خانگی—اغلب نادیده گرفته می‌شد. این افراد روزانه در میان ساختمان‌ها و خیابان‌های شهر در ترددند، دامنه تماس‌هایشان گسترده است و جابه‌جایی بالایی دارند؛ از این رو، ابتلای آنان به آنفلوانزا نه‌تنها معیشت فردی‌شان را دچار اختلال می‌کند، بلکه احتمال انتقال و شیوع ویروس را نیز افزایش می‌دهد. واکسیناسیون رایگان این قشر در واقع گسترش چتر خدمات عمومی به سمت گروه‌های نیازمندتر و انتقال خط مقدم حفاظت سلامت به سطحی پیشگیرانه‌تر است. این توجه و مراقبت، برخاسته از درک عمیق مدیریت شهری از وضعیت واقعی نیروی کار است. هم‌اکنون بیش از ۳ میلیون کارگر دارای مشاغل منعطف و شاغل در الگوهای نوین اشتغال در شانگهای به سر می‌برند. ایجاد شرایطی که آنان بتوانند با خاطرآسودگی در شهر کار کنند و زندگی آرامی داشته باشند، مسئله‌ای واقعی است که نظام حکمرانی شهری ناگزیر به پاسخگویی به آن است. در سال‌های اخیر، شبکه خدمات حمایتی شانگهای پیوسته تکامل یافته است: از سال ۲۰۲۳ طرح «خانه سازندگان و مدیران شهری عصر نوین» کلید خورد تا برای کارکنان خط مقدم صنایعی همچون ساخت‌وساز، خدمات شهری و رفت‌وروب، فضای سبز و پست، مسکن استیجاری و تخت‌های اقامتی ارزان‌قیمت فراهم شود؛ در سال ۲۰۲۶ پروژه «خانه ارائه‌دهندگان خدمات خانگی» راه‌اندازی شد که اقامت در آن برای نیروهای شرکتی رایگان و برای نیروهای آزاد روزمزدی شبی ۳۰ یوآن هزینه دارد؛ همچنین برای رانندگانی که در طول سال پیوسته در جاده‌ها و معابر رفت‌وآمد دارند، مراکز متعددی تحت عنوان «خانه رانندگان» در سطح شهر احداث شده که امکاناتی نظیر شارژ خودرو، آب آشامیدنی، سرویس بهداشتی، حمام و لباسشویی را در اختیارشان می‌گذارد. مسکن، استراحت، آب آشامیدنی و استحمام، گرچه نیازهایی ابتدایی به نظر می‌رسند، اما تأمین آن‌ها برای کارگرانی که همواره در فضای باز و در حال ترددند، همیشه میسر نیست. ارزش خدمات عمومی شهری دقیقاً در شناسایی همین نیازهای نادیده‌مانده و ارائه دقیق و هدفمند خدمات به افراد نهفته است. اگر خدمات رفاهی روزمره دغدغه‌های معیشتی و عینی کارگران را رفع می‌کند، صیانت از حقوق کار بازتاب‌دهنده پیشرفتی عمیق‌تر در نظام حمایتی است. در نشست هم‌اندیشی و مذاکره صنعت پیک و پست شانگهای در سال ۲۰۲۶، مأموران توزیع در کنار نمایندگان شرکت‌ها دور یک میز نشستند و درباره موضوعاتی مانند حداقل دستمزد، سهم واریز مستقیم حق تحویل مرسوله و حق مرخصی به تبادل نظر پرداختند؛ این گفتگوها در نهایت به انعقاد نخستین توافق‌نامه جمعی مقررات کار صنعت پیک در شانگهای انجامید که حدود ۱۲۵ هزار مأمور ارسال مرسوله را در این کلان‌شهر تحت پوشش قرار می‌دهد. گذار از «ارائه خدمات رفاهی» به «تضمین حقوق صنفی» نشان می‌دهد که توجه شهر به گروه‌های شغلی نوظهور دیگر به دلجویی‌های مقطعی و خدمات اولیه محدود نمی‌شود، بلکه به سمت نهادسازی حرکت کرده است. شهری که به راستی در پی همدلی و مراقبت اجتماعی است، نه‌تنها حس خیرخواهی را به کارگران منتقل می‌کند، بلکه مجاری قانونی و پشتوانه لازم برای دفاع از حقوقشان را نیز در اختیار آنان می‌گذارد. در نگاهی کلان‌تر، جایگاه شاغلان جدید در الگوی مدیریتی شانگهای از «دریافت‌کننده صِرف خدمات شهری» به «مشارکت‌کننده در اداره شهر» ارتقا یافته است. در اوت ۲۰۲۵، شانگهای «سند فراخوان اقدامات پنج‌گانه برای حضور نیروهای مشاغل نوظهور در حکمرانی شهری» را منتشر کرد؛ طرحی که در آن از نیروهای تحویل مرسولات خواسته شده است در جریان تردد روزانه به وضعیت سالمندان تنها توجه داشته باشند و در صورت مشاهده خطرات ایمنی در محلات، آن را گزارش دهند. در شهرک فنگ‌جینگ واقع در منطقه جین‌شان نیز پیک‌های تحویل غذا تشویق شده‌اند تا از مخاطرات ایمنی و پارک‌های نامتعارف خودروها تصویربرداری کرده و فعالیت‌های صنفی غیرمجاز یا معضلات بهداشت محیط را به ثبت برسانند؛ آنان در ازای این گزارش‌ها امتیاز دریافت کرده و می‌توانند این امتیازها را برای خدماتی مانند غذای رایگان یا اصلاح مو به کار گیرند. این سازوکار رویکردی هوشمندانه در مدیریت شهری است. مأموران پست و پیک‌های موتوری هر روز وجب‌به‌وجب کوچه‌ها و خیابان‌ها را می‌پیمایند و شناختی عمیق از بافت محلات دارند. پیوند زدن این مزیت شغلی با توان مدیریت محلی، نه‌تنها مبادی دریافت اطلاعات شهری را گسترش می‌دهد، بلکه به نیروهای این مشاغل نوظهور امکان می‌دهد در فرایند ساخت و توسعه شهری احساس نقش‌آفرینی مؤثر داشته باشند و تعلق خاطر عمیق‌تری به شهر پیدا کنند. در پس اختصاص این ۲۰ هزار سهمیه رایگان واکسن آنفلوانزا، شبکه‌ای حمایتی که جنبه‌های مختلف زندگی، اشتغال و مشارکت اجتماعی گروه‌های شغلی جدید را در بر می‌گیرد، گام‌به‌گام در حال شکل‌گیری و گسترش است؛ رویکردی که اثرگذاری واقعی آن در گرو اجرای دقیق یکایک این طرح‌هاست. ارزیابی عیار همدلی و مسئولیت‌پذیری یک کلان‌شهر نه‌فقط در میزان تسهیلات عمومی برای طبقات برخوردار، بلکه در این واقعیت سنجیده می‌شود که آیا انسان‌های پرکاری که در گوشه‌وکنار شهر مدام در حرکت‌اند نیز دیده می‌شوند، شأنشان پاس داشته می‌شود و از آنان به شایستگی حمایت به عمل می‌آید یا خیر. طرح از Zhou Huan
