انتشار مقاله شی جین‌پینگ با عنوان «سخنرانی در نشست تقویت پژوهش‌های بنیادین» در نشریه Qiushi
Xinhua، پکن — هجدهمین شماره از نشریه Qiushi مقاله‌ای از شی جین‌پینگ، دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست چین، رئیس‌جمهور و رئیس کمیسیون نظامی مرکزی این کشور، با عنوان «سخنرانی در نشست تقویت پژوهش‌های بنیادین» را منتشر می‌کند. در این مقاله تأکید شده است که پژوهش‌های بنیادین سرچشمه کل ساختار علمی، کلید حل مسائل فنی و خط مقدم رقابت‌های جهانی در حوزه علم و فناوری به شمار می‌روند. سطح تحقیقات بنیادین یکی از شاخص‌های اصلی سنجش توان علمی و فناوری یک کشور است و دستیابی به جایگاه قدرت برتر علمی در جهان، بدون تقویت این حوزه امکان‌پذیر نخواهد بود. از زمان هجدهمین کنگره ملی، کمیته مرکزی حزب با بهینه‌سازی ساختار پژوهشی، افزایش منابع مالی و نوسازی سازوکارها، سطح تحقیقات بنیادین کشور را به‌طور چشمگیری ارتقا داده است. با این حال، در مقایسه با قدرت‌های پیشرو علمی جهان، همچنان شکاف‌هایی دیده می‌شود؛ از این رو باید با درک فوریت موضوع و اتخاذ تدابیر عملی‌تر، تحقیقات بنیادین را گسترش داد، توان نوآوری بومی را تقویت کرد، پایه‌های علمی کشور را تحکیم بخشید و روند دستیابی به خوداتکایی همه‌جانبه در علم و فناوری را سرعت داد. این مقاله به لزوم بازآرایی نظام‌مند ساختار تحقیقات بنیادین اشاره کرده و آورده است: در عصر «کلان‌علم»، پژوهش‌های پایه به سازمان‌دهی بالاتری نیاز دارند؛ موضوعی که ضرورت برنامه‌ریزی یکپارچه و طراحی کلان را برای شکل‌گیری یک ساختار راهبردی، آینده‌نگر و منسجم دوچندان می‌کند. باید با تکیه بر نیازهای فوری و بلندمدت کشور، اهداف مشخص شوند و حوزه‌های دارای اولویت در تحقیقات پایه تعیین گردند. همچنین باید با بهره‌گیری از توانمندی‌های ساختار یکپارچه کشوری، هم‌افزایی میان آزمایشگاه‌های ملی، نهادهای پژوهشی و دانشگاه‌های پژوهش‌محور را افزایش داد، فعالیت نهادهای نوین تحقیق و توسعه را ضابطه‌مند کرد، پیوند میان دانشگاه و صنعت را با محوریت بنگاه‌های اقتصادی تعمیق بخشید و چرخه نوآوری از پژوهش بنیادین تا توسعه کاربردی و تجاری‌سازی دستاوردها را کامل کرد. در کنار این موارد، متناسب‌سازی رشته‌های دانشگاهی، ارتقای علوم پایه و تقویت رویکردهای میان‌رشته‌ای ضروری است. در بخش دیگری از مقاله بر تقویت سرمایه انسانی در حوزه پژوهش‌های بنیادین تأکید شده است. پیشبرد تحقیقات بنیادین در نهایت به نخبگان علمی متکی است؛ بنابراین توسعه آموزش، فناوری و منابع انسانی باید هم‌راستا دنبال شود تا کادری متخصص، کارآمد و دارای ساختار متوازن در حوزه پژوهش شکل گیرد. در همین راستا، ارتقای کیفیت آموزش داخلی، توجه به شیوه‌های اصولی پرورش استعدادها، بهبود پیوند میان آموزش و پژوهش و شناسایی نخبگان در خط مقدم پروژه‌های علمی اهمیت دارد. علاوه بر این، حمایت از محققان جوان، ارتقای شرایط کاری و معیشتی پژوهشگران، ترویج فرهنگ پژوهش و ایجاد انگیزه در نوجوانان برای ورود به حوزه‌های علمی باید در اولویت باشد. مقاله همچنین بر ضرورت تقویت حمایت‌های سیاستی و مالی از تحقیقات بنیادین تأکید می‌کند. برای این منظور، باید موانع ساختاری برطرف شوند و منابع مالی پایدار به همراه پشتیبانی‌های بلندمدت در اختیار پژوهشگران قرار گیرد. علاوه بر افزایش سهم بودجه پژوهش‌های بنیادین، تنوع‌بخشی به شیوه‌های تأمین مالی و ارتقای بازدهی صندوق‌های علمی ضروری است. همچنین گسترش زیرساخت‌های کلان علمی و فناوری، راه‌اندازی مراکز داده‌های علمی، انتشار نشریات علمی تراز اول، به‌کارگیری هوش مصنوعی در فرایندهای پژوهشی و توسعه پلتفرم‌های هوشمند تحقیقاتی باید پیگیری شود. از سوی دیگر، اصلاح نظام ارزیابی و مدیریت متناسب با ماهیت علوم پایه، سالم‌سازی فضای نوآوری و مقابله با تخلفات و فساد در حوزه پژوهش باید مد نظر قرار گیرد. در ادامه مقاله، بر توسعه همکاری‌های بین‌المللی در زمینه تحقیقات بنیادین تأکید شده است. تعامل با شبکه نوآوری جهانی و بهره‌گیری از بسترهای همکاری بین‌المللی می‌تواند توانمندی‌های بومی را تقویت کند. گسترش تبادلات علمی در سطوح دولتی و غیردولتی، انجام پژوهش‌های مشترک جهانی برای مقابله با چالش‌هایی مانند تغییرات اقلیمی، انرژی، محیط زیست و سلامت، مشارکت خارجی در طرح‌های علمی ملی و راه‌اندازی یا پیوستن به برنامه‌های کلان‌علمی بین‌المللی از گام‌های کلیدی در مدیریت علمی جهانی عنوان شده است. در پایان تصریح شده است که پیشبرد پژوهش‌های بنیادین به اراده مشترک در سطح حاکمیت و جامعه نیاز دارد و تشکیلات حزبی و نهادهای دولتی در سطوح مختلف باید بسترهای حمایتی و خدماتی لازم را برای اجرای تصمیمات کمیته مرکزی حزب کمونیست چین فراهم آورند.