پیشبرد هم‌زمان «بازدارندگی، ناممکن‌سازی و بی‌میلی به فساد» — هشتمین یادداشت تحلیلی در بررسی مصوبات پنجمین پلنوم بیستمین کمیته مرکزی حزب کمونیست چین
پکن، ۸ نوامبر ۲۰۲۶، Xinhua — «تصمیم کمیته مرکزی حزب کمونیست چین درباره تداوم پیشبرد همه‌جانبه حکمرانی سخت‌گیرانه بر حزب پیرامون شماری از مسائل عمده» که در پنجمین نشست عمومی (پلنوم) بیستمین کمیته مرکزی به تصویب رسید، بر پیشبرد تزلزل‌ناپذیر و یکپارچه‌ی رویکرد سه‌گانه «جرئت‌نکردن، نتوانستن و بی‌میلی به فساد» تأکید کرده است؛ امری که نشان‌دهنده عزم پکن برای تداوم مسیر مبارزه با فساد با ویژگی‌های چینی است. مسیر مبارزه با فساد با ویژگی‌های چینی، حاصل جمع‌بندی دستاوردهای تاریخی در مبارزه با فساد در عصر جدید و ارتقای نظری اقداماتی است که تحت هدایت اندیشه شی جین‌پینگ در زمینه حزب‌سازی به اجرا درآمده است. «تصمیم» با تمرکز بر این مسیر، مأموریت‌های راهبردی و اقدامات کلیدی مقطع کنونی و دوره پیش رو را در حوزه پیشبرد یکپارچه‌ی این سازوکار سه‌گانه تبیین کرده و چارچوب عملیاتی مشخصی را برای تداوم انضباط درون‌حزبی و پیشبرد پیکار با فساد تا مراحل نهایی ارائه داده است. در پیشبرد یکپارچه‌ی این رویکرد، «جرئت‌نکردن به فساد» پیش‌شرط بنیادین است. شی جین‌پینگ در چهارمین پلنوم بیستمین کمیته مرکزی، با تأکید بر لزوم برخورد قاطع با فساد و اشاره به پیامدهای خطرناک تساهل در این حوزه، با بهره‌گیری از بیتی نام‌آشنا خاطرنشان کرد: «در کنار کشتی به‌گل‌نشسته، هزاران بادبان در حرکت‌اند؛ و پیشِ روی درختی آفت‌زده، هزاران درخت به بهار می‌رسند.» این بیان، نشانه‌ای روشن از عزم جدی برای تشدید نظارت‌ها بود. شاخصه اصلی حکمرانی سخت‌گیرانه بر حزب، عنصر «قاطعیت» است. «تصمیم» تدابیر روشنی را برای حفظ فضای بازدارنده و برخورد سرسختانه با مفسدان مشخص کرده است؛ امری که بازتاب‌دهنده موضع مستمر کمیته مرکزی به محوریت شی جین‌پینگ در مبارزه آشکار با فساد و مسئولیت‌پذیری در تداوم این مسیر است. تعمیق برخورد با تخلفات مالی در بخش‌های دارای تمرکز قدرت، صنایع سرمایه‌بر و حوزه‌های غنی از منابع؛ شناسایی دقیق و مقابله با الگوهای نوین و پنهان فساد از جمله واگذاری منافع آتی، مالکیت نیابتی، «دستکش‌های سفید» (واسطه‌ها و پوشش‌های مالی) و پدیده «درهای گردان» میان سیاست و اقتصاد؛ و همچنین توسعه همکاری‌های بین‌المللی ضدفساد، استرداد متهمان فراری و اموال نامشروع و افزایش پیگیری پرونده‌های فساد فرامرزی، از جمله برنامه‌هایی است که دامنه این اقدامات نظارتی را گسترش می‌دهد. تنها با حفظ سیاست مدارای صفر، پایبندی به اقدامات اصلاحی قاطع و استمرار پیگیری‌ها بدون اغماض در هر سطحی، می‌توان سطح بازدارندگی را حفظ کرد، مانع شکل‌گیری پرونده‌های تازه شد، پرونده‌های پیشین را پالایش نمود و نتایج به‌دست‌آمده را تثبیت کرد. در این فرآیند، «ناممکن‌سازی فساد» مؤلفه کلیدی به شمار می‌رود. شی جین‌پینگ در پنجمین نشست عمومی بیستمین دوره CCDI اظهار داشت: «محور خوداصلاحیِ حزب، مهار قدرت است؛ و محصور ساختن قدرت در چارچوب سازوکارهای نهادی، مأموریتی اساسی در پیشبرد حکمرانی سخت‌گیرانه بر حزب در عصر جدید است.» مسائل ساختاری و نهادی ماهیتی بنیادین، فراگیر، پایدار و بلندمدت دارند. تقویت نظام مقررات و آیین‌نامه‌های درون‌حزبی، راهکاری بنیادین برای مدیریت انضباطی تشکیلات در درازمدت است. از زمان هجدهمین کنگره ملی، شی جین‌پینگ تحکیم قوانین درون‌حزبی را در اولویت قرار داده و سازوکارهای نهادی را مبنای اداره حزب، اعمال قدرت و مدیریت کادرها قرار داده است تا ضمانت اجرایی و اقتدار این قوانین تقویت شود. مهار قدرت در چارچوب قوانین ایجاب می‌کند که از تدوین آیین‌نامه‌های صوری و غیرعملیاتی پرهیز شود تا ساختارها دقیق و کارآمد باقی بمانند؛ از سوی دیگر، ارتقای قاطعیت در اجرای مصوبات ضروری است تا از شکل‌گیری «اثر پنجره شکسته» جلوگیری شده و الزامات قانونی نقض نشود. قانون‌مندسازی و نظارت بر نحوه توزیع و اعمال قدرت؛ شفاف‌سازی حدود اختیارات، رویه‌های اجرایی و اختیارات صلاحدیدی؛ تسریع در تدوین سازوکارهای نظارتی در حوزه‌های حساس و نوظهور؛ ایجاد فهرست شفاف اختیارات در بخش‌های کلیدی و رده‌های پایه؛ و اجرای نظام ثبت و گزارش‌دهی مداخلات مدیران در فرآیندهای قضایی و پرونده‌های خاص، از جمله تمهیدات پیش‌بینی‌شده است. مجموعه این اقدامات در پی ایجاد چارچوبی شفاف، هماهنگ و قابل پیگیری برای تخصیص و کنترل قدرت، پر کردن خلأهای نظارتی، تثبیت نوآوری‌های مدیریتی در قالب قوانین پایدار، و اعمال نظارت دقیق‌تر از طریق سازوکارهای علمی و نهادی است. در این منظومه، «بی‌میلی به فساد» رکن بنیادین است. شی جین‌پینگ تصریح کرده است: «تنها زمانی که مدیران اصول جهان‌بینی، ارزش‌ها و نگرش خود را اصلاح کنند و سطح آگاهی و تعهد خود را ارتقا بخشند، گذار از مرحله ترس از فساد به مرحله بی‌میلی درونی به آن محقق خواهد شد.» ریشه اصلی انحرافات، در تزلزل باورها و بی‌هدفی نهفته است. در رویکرد جامع مقابله با فساد، ایجاد بازدارندگی درونی ضروری است تا مدیران و اعضای کادرها در مواجهه با وسوسه‌های مالی، از درون دچار بازدارندگی شوند. «تصمیم» بر توسعه فرهنگ پاکدستی در عصر جدید، تنوع‌بخشی به ابزارهای ترویجی، و ترغیب نیروها به خودکنترلی و مراقبت مداوم از رفتارهای فردی و اداری تأکید کرده است. توسعه این فرهنگ اداری به تقویت سلامت فکری، تعهد به منافع عمومی و ترویج هنجارهای بازدارنده از فساد در بدنه اجرایی کمک می‌کند. پیمودن این مسیر نیازمند به‌کارگیری آموزه‌های برآمده از اندیشه شی جین‌پینگ، اجرای برنامه‌های سه‌ساله مربوط به فرهنگ سلامت اداری و توسعه سازوکارهایی است که بسترهای پیدایش فساد را بخشکاند و توانمندی فردی و اخلاقی مدیران را در برابر آسیب‌ها افزایش دهد. ضرورت اتخاذ رویکرد سامان‌مند و حل هم‌زمان ریشه‌ها و عوارض. در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، متن کامل گزارش کاری پنجمین نشست عمومی بیستمین دوره CCDI انتشار یافت. این گزارش نشان داد که در سال ۲۰۲۵، تحت تأثیر فضای بازدارنده ایجادشده و تشویق به خوداظهاری، ۲۶ هزار نفر خود را به مراجع انضباطی معرفی کرده‌اند. این تسلیم داوطلبانه، بازتاب‌دهنده نتایج عینی پیوند میان اقدامات بازدارنده و پیشگیرانه است. شی جین‌پینگ در سال آغازین برنامه پنج‌ساله پانزدهم، با تشریح الزامات نظارتی بر ضرورت تمرکز بیشتر بر یکپارچگی راهبردها، تقویت نگرش سیستمی، هم‌افزایی دستگاه‌های نظارتی و ایجاد زنجیره هماهنگ مدیریتی تأکید کرد. کارآمدی این فرآیند مستلزم تلفیق مؤلفه‌های سه‌گانه است. «تصمیم» در این راستا خطوط مشخصی شامل هماهنگی تمام فرآیندها، استفاده از نتایج پرونده‌ها برای اصلاح ساختارها و شناسایی روندهای نوین فساد را تعیین کرده است. این برنامه بر چند محور استوار است: طراحی سیستمی از طریق پیوند میان مجازات، مدیریت و پیشگیری؛ استفاده از پرونده‌های تخلف برای آسیب‌شناسی ساختاری و ایجاد نظام بازنگری آیین‌نامه‌ها؛ و بهره‌گیری از ابزارهای داده‌محور و سامانه‌های اطلاعاتی به‌منظور پایش مستمر چرخه سلامت اداری و ارتقای اثربخشی مدیریت عمومی. برخورد بدون انعطاف با تخلفات مالی، هم نشانه‌ای از انسجام ساختاری و هم پاسخی به انتظارات عمومی است، چرا که منافع عمومی با بروز فساد در تضاد مستقیم قرار دارد. تداوم هماهنگ این راهبرد سه‌گانه، بستر لازم را برای سلامت ساختارهای مدیریتی و تداوم برنامه‌های نوسازی چین فراهم خواهد کرد.