باید توسعه متناسب با شرایط بومی نیروهای مولد باکیفیت نو در جایگاه راهبردی برجستهتری قرار گیرد در ۹ اکتبر، «نظرات کمیته مرکزی حزب کمونیست چین و شورای دولتی درباره توسعه نیروهای مولد باکیفیت نو» رسماً منتشر شد. این سند سیاستی با طرح ۱۹ مأموریت کلان در حوزه توسعه و اصلاحات، دیدگاههای شی جینپینگ را به چارچوبی عملیاتی تبدیل کرد و معیاری برای انسجامبخشی به رویکردها و اقدامات سراسری در مسیر توسعه این نیروها فراهم آورد. شی جینپینگ تأکید کرد: «در دوره برنامه پنجساله پانزدهم، باید توسعه متناسب با شرایط بومی نیروهای مولد باکیفیت نو در جایگاه راهبردی برجستهتری قرار گیرد.» دوره برنامه پنجساله پانزدهم، مقطعی کلیدی برای تحکیم پایهها و شتاببخشی به اقدامات لازم جهت تحقق اولیه نوسازی سوسیالیستی به شمار میرود. شی جینپینگ در آغاز سال جاری تصریح کرد: «توسعه نیروهای مولد باکیفیت نو باید متناسب با ظرفیتهای بومی پیش برود و پیوند عمیق میان نوآوریهای علمی-فناورانه و نوآوریهای صنعتی تقویت شود.» او در نخستین بازدید استانی خود پس از «دو نشست» سراسری، در منطقه جدید شیونگآن در استان ههبئی نیز بار دیگر بر ضرورت پیگیری این رویکرد تأکید کرد. از آغاز «عصر جدید»، شی جینپینگ با تدوین نظریه نیروهای مولد باکیفیت نو و تشریح ابعاد گوناگون آن، به تبیین مفهوم این نیروها و سازوکارهای توسعه آنها پرداخت و مسیری مشخص را برای پیشبرد نوسازی به سبک چینی ترسیم کرد. شتاببخشی به ساخت نظام صنعتی نوین؛ بستری برای توسعه متناسب با شرایط بومی نظام صنعتی نوین، پایه مادی و فنی اقتصاد ملی و بستر پرورش و ارتقای نیروهای مولد باکیفیت نو محسوب میشود. در آوریل ۲۰۲۵، شی جینپینگ در نشستی با موضوع برنامهریزی توسعه اقتصادی و اجتماعی دوره برنامه پنجساله پانزدهم با حضور شماری از مسئولان محلی تأکید کرد: «باید با محوریت نوآوری علمی و فناورانه و اتکا به بخش واقعی اقتصاد، تحول و ارتقای صنایع سنتی، توسعه فعالانه صنایع نوظهور و چیدمان پیشدستانه صنایع آینده را بهطور همزمان پیش برد و ایجاد نظام صنعتی نوین را شتاب بخشید.» در همین چارچوب، بخشها و مناطق گوناگون چین با اجرای برنامههای همراستا، روند شکلگیری ساختار صنعتی مدرن را تسریع کردهاند. توسعه نیروهای مولد باکیفیت نو به معنای کنار گذاشتن یا نادیدهگرفتن بخشهای سنتی نیست، بلکه هدف بازآفرینی و ارتقای ظرفیت آنهاست. در شهر هاندان واقع در استان ههبئی، صنعت فولاد از روشهای سنتی ذوب به سمت تولید هوشمند و مبتنی بر نوآوری حرکت کرده است؛ در شهر فوشان استان گوانگدونگ نیز بهرهگیری از فناوریهای نو به افزایش بهرهوری صنایعی چون مبلمان، لوازم خانگی و سرامیک انجامیده است. با تکیه بر مزیتهای منطقهای و تمایز در نقشآفرینی اقتصادی، صنایع سنتی پویایی جدیدی یافتهاند. در بخش توسعه صنایع نوظهور، طرحهای گوناگون به مرحله بازدهی رسیدهاند. ارزش تولید شش صنعت ستونی نوظهور کشور در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶ تریلیون یوآن نزدیک شد و انتظار میرود این رقم تا سال ۲۰۳۰ از مرز ۱۰ تریلیون یوآن فراتر رود. تثبیت این حوزههای نوظهور، ظرفیتهای اقتصادی قابلتوجهی برای کشور فراهم کرده است. همزمان با هدفگذاری پیشدستانه در صنایع آینده، زمینهسازی برای محرکهای رشد جدید در دستور کار قرار دارد. سند برنامه پنجساله پانزدهم نشان میدهد حوزههایی نظیر فناوری کوانتوم، زیستتولید، انرژی هیدروژنی و همجوشی هستهای، رابطهای مغز و رایانه، هوش مصنوعی تجسمیافته و نسل ششم ارتباطات سیار (6G) به کانونهای اصلی رشد آتی اقتصاد بدل خواهند شد. تکمیل نظام ملی نوآوری و افزایش کارآمدی آن نوآوری، عنصر محوری نیروهای مولد باکیفیت نو است. شی جینپینگ در نشستهای ملی حوزه علم و فناوری خاطرنشان کرد: «باید توانمندی ساختاریافته در حل مسائل علمی و فناورانه تقویت شود و بهرهوری کلی نظام ملی نوآوری ارتقا یابد.» ایجاد همافزایی میان نهادهای فعال در حوزه نوآوری اهمیت بنیادین دارد. مراکز پژوهشی ملی و دانشگاههای برتر نقشی هدایتکننده دارند، مؤسسات پژوهش و توسعه نوین مسیر تجاریسازی دستاوردهای علمی را کوتاهتر میکنند و جایگاه شرکتها به عنوان پیشران اصلی نوآوری تقویت شده است. هماهنگی میان این اجزا، بستر تقویت پایدار فعالیتهای علمی را رقم زده است. حضور در مرزهای نوین علم مستلزم تمرکز مستمر بر پژوهشهای پایه و توانمندیهای نوآوری اصیل است. شی جینپینگ تصریح کرده است: «باید با اتخاذ تدابیر قاطعتر و سنجیدهتر، پژوهشهای بنیادی را تقویت کرد، ظرفیت نوآوری اصیل کشور را بالا برد و پایههای حرکت به سوی تبدیل چین به قدرت پیشرو در علم و فناوری را استحکام بخشید.» دستیابی به سنتز آزمایشگاهی نشاسته از دیاکسید کربن، ثبت رکوردهای نوین در تجهیزات همجوشی هستهای توکامک کاملاً ابررسانا و نقشآفرینی مدلهای بزرگ زبانی داخلی در زیستبوم نرمافزارهای متنباز، نمونههایی از رشد توان نوآوری مستقل کشور هستند. غلبه بر گلوگاههای فناورانه و دستیابی به دانشهای کلیدی نیز با جدیت پیگیری میشود. شی جینپینگ با اشاره به اهمیت این بخش تأکید کرده است: «فناوریهای محوری و بنیادین از طریق درخواست، خرید یا وابستگی به دیگران به دست نمیآیند.» پیشرفت در حوزه مدارهای مجتمع و تراشهها، موفقیت در بازیابی فضاپیماها و راکتها در دریا و خشکی و تداوم حضور در ردههای نخست جهانی در شاخههایی همچون ارتباطات کوانتومی، ضمن حل چالشهای فناورانه، زیرساخت لازم برای رشد پایدار و امنیت همهجانبه را تأمین کرده است. توسعه یکپارچه آموزش، فناوری و سرمایه انسانی شی جینپینگ در تبیین سازوکار متقابل این سه مؤلفه بیان کرده است: «نوآوری علمی و فناورانه وابسته به نیروی انسانی است و تربیت استعدادها در گرو آموزش کارآمد؛ از این رو، آموزش، فناوری و منابع انسانی پیوندی درونی دارند و مکمل یکدیگر هستند.» با تمرکز بر اولویتبخشی به توسعه آموزش، خوداتکایی علمی و مدیریت هدفمند منابع انسانی، بازنگری ساختاری در پیوند میان این حوزهها در حال اجراست. چین اکنون بزرگترین ساختار آموزشی دنیا را دارد؛ جایگاه آن در شاخص جهانی نوآوری از رتبه ۳۴ در سال ۲۰۱۲ به رتبه ۱۰ ارتقا یافته و از منظر معادل تماموقت پژوهشگران، ۱۳ سال پیاپی رتبه نخست جهانی را به خود اختصاص داده است. ادغام راهبردی این بخشها نتایج ملموسی در کیفیت توسعه بر جای گذاشته است. در افق برنامه پنجساله پانزدهم، با تکیه بر اولویت رشد کیفی و ارتقای نیروهای مولد باکیفیت نو متناسب با موقعیتهای بومی، چین در پی تثبیت موقعیت خود در رقابت بینالمللی و بازتعریف پیشرانهای نوین رشد اقتصادی است.




