سفر به شهرهای کوچک؛ ضرورت حفظ هویت بومی در میانه موج گردشگری
در تعطیلات روز ملی امسال چین، مقصد بسیاری از سفرها «کوچک‌تر» شده است؛ مقصدهایی که از کلان‌شهرها به شهرستان‌ها و از جاذبه‌های گردشگری پرآوازه به روستاهای تاریخی تغییر مسیر داده‌اند. گردشگران دیگر تمایل چندانی به توقف‌های کوتاه و عکس گرفتن‌های شتاب‌زده در جاذبه‌های پرطرفدار اینترنتی ندارند؛ در عوض، ترجیح می‌دهند چند روزی را در شهری کوچک بمانند، در بازارهای صبحگاهی قدم بزنند، در اقامتگاه‌های بومی ساکن شوند، به تماشای آیین‌های سنتی بنشینند و همگام با اهالی محل، طعم غذاهای اصیلی را بچشند که نامشان در راهنماهای متداول گردشگری نیامده است.
داده‌های پلتفرم‌های آنلاین خدمات سفر نشان می‌دهد که در تعطیلات پاییزه و روز ملی امسال، رزرو اقامتگاه‌های بومی برای مدت ۴ تا ۶ روز، رشدی ۲۴ درصدی نسبت به مدت مشابه سال گذشته داشته و این اقبال در مقاصد شهرستانی بسیار پررنگ‌تر بوده است. تقاضای عمومی برای تجربه‌های فرهنگی اصیل، نظیر تماشای مناظر پاییزی، روندی صعودی دارد و الگوهایی مانند «سفر به شهرستان‌ها» و «گردشگری آرام با اقامت طولانی» پیوسته پرطرفدارتر می‌شوند. در این میان، شهرهایی چون آنجی، پینگ‌تان، چون‌آن، بائوتینگ، جونگ‌مو، شیان‌جو، آن‌تو، جیان‌شوی و دهوآ به مقاصد تازه گردشگری عمیق و بومی بدل شده‌اند.
چه چیزی این شهرهای کوچک را به مقصدی شایسته سفر تبدیل می‌کند؟ پاسخ را غالباً باید در زیست روزمره و منحصربه‌فرد همان جغرافیا جست‌وجو کرد.
شامگاه ۲۵ سپتامبر، گردشگران بر روی قایق‌های بامبو در رودخانه گونگ‌شوی در شهرستان شوان‌ان، استان هوبئی، به تماشای منظره شبانه نشسته‌اند. عکس: Xinhua
شناخت چینی پهناورتر، غنی‌تر و ملموس‌تر
بسیاری از کاربران در شبکه‌های اجتماعی بر این باورند که شهرهای کوچک حال‌وهوای سرزنده‌تر و ملموس‌تری از زندگی واقعی دارند.
درک چرایی این موضوع دشوار نیست؛ گستره شهرستان‌ها در چین حدود ۹۰ درصد از مساحت خشکی کشور را در بر می‌گیرد و نزدیک به ۵۰ درصد از جمعیت ساکن و حدود ۴۰ درصد از کل تولید اقتصادی را به خود اختصاص داده است. بازتاب این ارقام بزرگ در سفر، به صحنه‌هایی زنده، ملموس و دلنشین از زندگی روزمره بدل می‌شود:
چرخاندن چرخ سفالگری و شکل گرفتن گل مرطوب زیر انگشتان؛ همراه شدن با ریتم طبل‌ها و رقصیدن در کنار اهالی محل؛ تماشای پهلوگیری قایق‌ها در بندرگاه صیادی به هنگام بامداد؛ گوش سپردن به ترانه‌های محلی در کنار آتش شامگاهی در روستاهای کوهستانی؛ قدم زدن در بازارهای پرحرارت صبحگاهی در شهرهای کوچک شمال، و تماشای بازتاب نور فانوس‌ها بر پهنه رودخانه‌های جنوب... آنچه گردشگران می‌بینند فراتر از صرف چشم‌اندازهای طبیعی است؛ آن‌ها با تجربه مستقیم شیوه دیگری از زندگی، به درکی از چینی پهناورتر، غنی‌تر و عینی‌تر دست می‌یابند.
تماشای این «تفاوت‌ها» نخستین دستاورد سفر به دل شهرستان‌هاست. اما برای این مناطق، پرسشی اساسی و عینی‌تر پدید می‌آید: چگونه باید از مهمانانی که از راه‌های دور آمده‌اند میزبانی کرد؟
طبیعت زیبا پای گردشگران را به این مناطق باز می‌کند، محصولات بومی ذائقه‌شان را برمی‌انگیزد و رویدادهای محلی جمعیت را گرد هم می‌آورد. با این حال، تبدیل این اقبال پرشور به رشدی پایدار برای توسعه محلی، نیازمند اموری فراتر از دیدنی‌ها و سرگرمی‌هاست؛ باید مطمئن شد که سفر مسافران بدون دغدغه، اسکان آن‌ها راحت و برخوردها با آنان گرم و صمیمانه باشد.
در شهرستان آبا واقع در استان سیچوان، مسئولان محلی با ساماندهی نیروهای داوطلب در ۱۵ بخش و دهستان، و در قالب الگوی همکاری میان «مددکاران حرفه‌ای، متصدیان خدمات محلهای، داوطلبان و شاغلان بخش‌های خدماتی نوین نظیر پیک‌های تحویل کالا»، ایستگاه‌های خدماتی را در محورهای مواصلاتی، مسیرهای اصلی گردشگری، بازارها و نقاط دیدنی دایر کرده‌اند تا خدمات راهنمایی و توضیحات لازم را به گردشگران ارائه دهند. این خدمات دقیق و ملموس، نمودی بارز از آمادگی شهرهای کوچک برای میزبانی شایسته از موج گردشگری فرهنگی است. برای مسافری که تازه از راه رسیده، یک راهنمایی دلسوزانه یا هشداری با لهجه محلی می‌تواند غربت محیط را بزداید و حس دلپذیری از یک سفر به‌یادماندنی بر جای بگذارد.
آسانی دسترسی به پارکینگ، کافی بودن اقامتگاه‌ها، شفافیت قیمت‌ها و رسیدگی سریع به شکایات، همگی مسائلی هستند که با بالا گرفتن تب «سفر به شهرستان‌ها»، توان این مناطق را در یکپارچه‌سازی منابع، ارائه خدمات و خلق فرصت‌ها می‌آزمایند. برعکس، هر چقدر هم تبلیغات آنلاین جذاب و پرهیاهو باشد، اگر تجربه واقعی مسافر با موانع متعددی در زمینه ترافیک، صف‌های طولانی و نبود اطلاع‌رسانی روبه‌رو شود، اشتیاق او خیلی زود فروکش خواهد کرد.
در آستانه تعطیلات روز ملی، منطقه گردشگری هوانگ‌لینگ در وویوان، استان جیانگ‌شی، با ازدحام گردشگران روبه‌رو شد و مسافران در محلهای سنتی خشک کردن محصولات کشاورزی به گردش و عکاسی پرداختند. عکس: Xinhua
میزبانی از گردشگران در کنار حفظ هویت بومی
گذشته از پذیرش جریان گردشگران، چگونگی حفظ هویت بومی در میانه این موج فراگیر، چالشی بسیار جدی است.
موج توجهات اگرچه فرصت‌آفرین است، اما می‌تواند زمینه‌ساز سردرگمی نیز باشد. برخی مناطق به محض آنکه مورد توجه قرار می‌گیرند، شتاب‌زده به تقلید از الگوهای رایج شهرهای توریستی روی می‌آورند: راه‌اندازی خیابان‌های به‌ظاهر سنتی، نصب تابلوهای نئونی یک‌شکل، برپایی غرفه‌های مشابه عرضه خوراکی‌های رایج و حتی بازگویی روایت‌هایی تقلیدی و یکنواخت. این‌گونه شهرها گرچه گردشگر جذب می‌کنند، اما تمایز و هویت خود را از دست می‌دهند؛ رونقی که بدون شک پایدار نخواهد ماند.
دستورالعمل مشترک نه نهاد دولتی چین از جمله وزارت بازرگانی با عنوان «دیدگاه‌هایی درباره فعال‌سازی بیشتر بازارهای محلی و رونق‌بخشی به مصرف در سطح شهرستان‌ها» تأکید می‌کند که باید پیوند میان حوزه‌های بازرگانی، کشاورزی، فرهنگ، گردشگری و ورزش تقویت شود و الگوهای مصرفی ویژه‌ای چون «سلامت‌محور»، «فرهنگی-گردشگری»، «کشاورزی‌پایه»، «آیین‌های سنتی» و «میراث کلاسیک تاریخی» پرورش یابند؛ همچنین از ایجاد مسیرهای گردشگری فرامنطقه‌ای میان شهرستان‌های هم‌جوار حمایت شود. در این مسیر، «تمایز و ویژگی‌های بومی» بنیانی است که نباید نادیده گرفته شود؛ ادغام ظرفیت‌ها نباید به شکل کپی‌برداری از الگوهای آماده باشد و تحول ساختاری نیز با کپی‌سازی از جاذبه‌های ساختگی محقق نمی‌شود.
شاید بهتر باشد استفاده از شعارهای کلیشه‌ای و تکراری فضای مجازی کمتر شود و در ازای آن، به داستان‌های محلی نهفته در خشت و گل بناها، طعم‌های اصیل و جریان زنده زندگی روزمره بیشتر بها داده شود. شهرستان‌ها باید کمبودهای خدماتی در حوزه حمل‌ونقل، اسکان، پارکینگ، بهداشت و رسیدگی به شکایات را جبران کنند و در عین حال، اصالت کوچه‌های قدیمی، دکان‌های کهن، مهارت‌های سنتی و جلوه‌های ناب زندگی بومی را حفظ کنند. مهم‌تر از همه آنکه ورود گردشگران باید فرصت‌های شغلی و کارآفرینی بیشتری برای اهالی ایجاد کند و سطح زندگی جامعه محلی را ارتقا بخشد.
سفر به شهرهای کوچک، در ذات خود عزیمت به سوی گوناگونی طبیعت و تنوع شیوه زندگی است. این موج نوین اگرچه در ظاهر نشان‌دهنده دگرگونی در ترجیحات سفر مسافران است، اما در عمق خود، رویکرد دوباره جامعه به سمت ظرفیت‌های شهرستانی و روستایی و تلاش برای شناخت لایه‌های عمیق‌تر و اصیل چین را بازتاب می‌دهد.
