یک تورنمنت مسترز چگونه پرونده بزرگ «اقتصاد تنیس» را می‌گشاید؟
عصر ۱۲ اکتبر، سه جوان در فودکورت مرکز تنیس Qizhong در شانگهای سه دست غذای فوری چینی خریدند. به دلیل شلوغی رستوران، میزی گرد را با دیگران شریک شدند و با عجله مشغول غذا خوردن شدند. یکی از آن‌ها گفت که بازی اول امشب مربوط به Alcaraz است؛ آن‌ها درست پس از ساعت کاری رسیده‌اند و می‌توانند بدون لطمه به کار، مسابقه را تماشا کنند.
تورنمنت Shanghai Rolex Masters سال ۲۰۲۶ از ۵ تا ۱۸ اکتبر برگزار می‌شود. این رویداد سالانه در منطقه مین‌هانگ شانگهای، اکنون به داغ‌ترین رویداد ورزشی پاییز این کلان‌شهر تبدیل شده است. در سال ۲۰۲۵، شمار تماشاگران حاضر در این مسابقات از ۲۵۰ هزار نفر گذشت، اثر اقتصادی مستقیم آن به بیش از ۲.۵ میلیارد یوآن رسید و اثر محرک صنعتی آن رقمی بالغ بر ۷.۱ میلیارد یوآن برآورد شد. پیش‌بینی می‌شود آمار تماشاگران امسال از رکورد سال گذشته نیز فراتر رود. منطقه مین‌هانگ شانگهای با هماهنگی بخش‌های مختلف و تمرکز بر سه محور «جذب مخاطب»، «تخلیه روان جمعیت» و «تبدیل ترافیک گذری به ارزش پایدار اقتصادی»، گام‌های مؤثری در توسعه «اقتصاد تنیس» برداشته است.
۱۲ اکتبر، زمین اصلی مرکز تنیس Qizhong در شانگهای، هم‌زمان با بازی شبانه Alcaraz، با استقبال گسترده و ضریب اشغال بالای تماشاگران روبه‌رو شد.
چگونه مخاطب جذب شد؟
از نگاه Zhang Weiyao، معاون مدیرعامل Shanghai Juss Sports and Entertainment Co., Ltd. که مجری و مروج این مسابقات است، مسیر تنیس شانگهای از آغاز کار در سال ۱۹۹۸ تا استقرار در استادیوم اختصاصی در سال ۲۰۰۵ و سپس میزبانی دائمی تنها تورنمنت ATP Masters 1000 در قاره آسیا از سال ۲۰۰۹، نشان‌دهنده پیوند عمیق توسعه این رشته ورزشی با منطقه مین‌هانگ طی نزدیک به سه دهه است.
نخستین عامل جذب تماشاگران، اعتبار و ارزش برند این رقابت‌ها است. در سال ۲۰۰۲، تورنمنت Tennis Masters Cup با موفقیت در شانگهای برگزار شد؛ رویدادی که بالاترین سطح مسابقات تنیس در تاریخ ورزش چین تا آن زمان بود، جمعیت زیادی را به ورزشگاه کشاند و علاقه گسترده چین به این رشته را به جهان نشان داد. از آن پس، میزبانی این مسابقات از سال ۲۰۰۵ به‌طور مداوم به شانگهای واگذار شد و مرکز تنیس Qizhong در شهرک ماچیائو از توابع منطقه مین‌هانگ در همان سال ساخته شد. تورنمنت Shanghai Rolex Masters از سال ۲۰۰۹ رسماً آغاز شد و در سال ۲۰۲۳ ارتقای ساختاری یافت؛ طول مسابقات از یک هفته به دو هفته و جدول بازیکنان از ۵۶ به ۹۶ نفر افزایش یافت. افزایش روزهای مسابقه، تنوع بیشتر بازیکنان و رقابت‌های نفس‌گیرتر، به معنای چندبرابر شدن تماشاگران بالقوه بود.
با نصب سقف جمع‌شونده در سالن شماره ۲، برگزاری و تماشای مسابقات در تمامی شرایط جوی امکان‌پذیر شده است.
برای تبدیل مخاطبان گذری به مشتریان دائمی، منطقه مین‌هانگ زیرساخت‌های فیزیکی و خدماتی خود را ارتقا داد. در بخش زیرساخت سخت‌افزاری، مرکز تنیس Qizhong به‌صورت مرحله‌ای نوسازی شد؛ بخش ورزشکاران در سال ۲۰۲۳ و فضاهای رفاهی مانند فودکورت در سال ۲۰۲۴ بازسازی شدند. سال گذشته سالن شماره ۲ به سقف جمع‌شونده مجهز شد تا مسابقات در هر شرایط آب‌وهوایی برگزار شود، و زمین شماره ۱۷ نیز به یک زمین تمرینی اختصاصی با ظرفیت ۱۲۰۰ صندلی ارتقا یافت. در چهار روز پایانی رقابت‌های امسال، طبقه چهارم فودکورت با همکاری مشترک تورنمنت و Roger Federer به بخش تشریفاتی اختصاصی با عنوان Federer Experience تبدیل شد تا تنوع خدمات افزایش یابد.
شهرک ماچیائو، میزبان مسابقات در منطقه مین‌هانگ، ایستگاه موضوعی ویژه‌ای با محوریت گردش، خرید و بازدید در محوطه بیرونی زمین اصلی ایجاد کرده است.
در بخش خدمات و برنامه‌های فرهنگی نیز شهرک ماچیائو برنامه‌ریزی ویژه‌ای داشت. در محوطه بیرونی زمین اصلی، ایستگاهی موضوعی با محوریت خرید و بازدید احداث شد. بیرون این محوطه چهار تندیس کارتونی تعبیه شد که توجه علاقه‌مندان به عکاسی را جلب کرد؛ در داخل ایستگاه نیز محصولات خلاقانه فرهنگی بر پایه هویت تاریخی و بومی منطقه عرضه شد. در طول ایام مسابقات، غرفه توفوی خشک ماچیائو به فروش روزانه ۹ هزار یوآن رسید و بستنی‌های طراحی‌شده با طرح استادیوم Qizhong نیز با استقبال چشمگیری مواجه شد.
برنامه‌های تعاملی با محوریت تنیس در خارج از استادیوم Qizhong شانگهای توجه شهروندان را جلب کرد.
تندیس‌های کارتونی نصب‌شده در محوطه ایستگاه ماچیائو به یکی از نقاط پرطرفدار برای ثبت تصویر توسط بازدیدکنندگان تبدیل شده است.
هم‌زمان، منطقه مین‌هانگ زنجیره‌ای از برنامه‌ها شامل پیش‌رویدادها، مسابقات اصلی، کانون‌های پخش زنده شهری و هماهنگی با مراکز خرید و گردشگری را به اجرا درآورد. در طول تعطیلات روز ملی امسال، حدود ۴۰ طرح تخفیفی ویژه دارندگان بلیت مسابقات ارائه شد و مراکز فرهنگی، گردشگری و سینماها به این طرح پیوستند. برای نمونه، ۱۱ سینمای منطقه بسته‌های بلیت با قیمت‌هایی میان ۹.۹ تا ۱۱۹ یوآن عرضه کردند تا تماشای مسابقه به یک تجربه تفریحی گسترده‌تر تبدیل شود. نتایج این سیاست‌ها ملموس بود؛ در تعطیلات روز ملی، ۴۶ مجتمع تجاری بزرگ مین‌هانگ به فروش ۷۴۰ میلیون یوآنی دست یافتند که رشد سالانه ۴.۹۴ درصدی را نشان می‌دهد. شمار مراجعان به ۸.۶۲ میلیون نفر رسید (رشد ۱۰.۵ درصدی) و ۷ منطقه گردشگری رتبه A منطقه نیز با میزبانی از ۴۸۶ هزار و ۸۰۰ گردشگر، درآمدی بالغ بر ۱۵.۵۴ میلیون یوآن کسب کردند که رشدی ۱.۷ درصدی داشته است.
تخلیه روان جمعیت چگونه انجام شد؟
مدیریت ایمنی در مواجهه با سیل جمعیت تماشاگران، چالش بسیار مهمی بود.
Lu Jiajun، کارشناس بخش ترافیک در کمیسیون حمل‌ونقل مین‌هانگ می‌گوید: «واقعیت این است که ترافیک مسابقات مسترز شانگهای هر ساله یک چالش بزرگ به شمار می‌آید.» ظرفیت پارکینگ ورزشگاه و فضاهای پارک موقت خیابان‌های اطراف هنگام هجوم خودروها کافی نبود. مسئولان حمل‌ونقل با بررسی دقیق، اراضی بایر پیرامون مجموعه را به پارکینگ‌های موقت تبدیل کرده و مسیرهای تردد داخلی را بازطراحی کردند که در نتیجه، ظرفیت پارک خودروها هزار دستگاه افزایش یافت.
مسئله بعدی خروج تماشاگران در ساعات پایانی شب بود که یافتن خودرو در تاریکی را دشوار و ناایمن می‌کرد. با هماهنگی نهادهای مسئول، ۲۴ سامانه روشنایی خورشیدی در محوطه نصب شد. به گفته این کارشناس، پارکینگ نخستین و آخرین نقطه تماس تماشاگر با رویداد است و آرامش خاطر از بابت محل پارک، بر کیفیت کل تماشای بازی اثر می‌گذارد.
Chen Zhenqiang، رئیس اداره ورزش مین‌هانگ اشاره کرد با توجه به فاصله مرکز تنیس Qizhong از خطوط مترو و سختی تخلیه توده جمعیت، اقداماتی دقیق برای حل مشکل تردد در «مسافت پایانی» صورت گرفت. در مجموع ۴۰۲۰ جای پارک در هفت محدوده ساماندهی شد، ۲ خط اتوبوس سفارشی و ۴ خط ویژه به کار افتاد و اتوبوس‌های شاتل رایگان میان پارکینگ‌ها و ورزشگاه برقرار شدند. همچنین ناوگان تاکسیرانی و تاکسی‌های اینترنتی هماهنگ شدند تا رفت‌وآمد جمعیت بدون اختلال مدیریت شود.
Zhou Yize، معاون مرکز فرماندهی و اطلاعات پلیس مین‌هانگ و از مسئولان امنیت مسابقات گفت با طولانی شدن مدت رویداد به دو هفته از سال ۲۰۲۳، تعداد تماشاگران سالانه رشد کرده و از ۱۹۰ هزار نفر به ۲۲۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۴ و ۲۵۰ هزار نفر در سال گذشته رسیده است. در رقابت‌های امسال با حضور پرشمار ستاره‌ها، تماشاگران و خودروها، پیش‌بینی می‌شود جمعیت از ۲۵۰ هزار نفر فراتر رود. پس از پایان هر مسابقه در زمین اصلی، نزدیک به ۱۰ هزار نفر هم‌زمان خارج می‌شوند که مدیریت آن آزمونی جدی میان پویایی جمعیت و نظم عمومی است.
خروج هزاران تماشاگر در پایان مسابقات شبانه، آزمونی پیچیده برای مدیریت نظم و ایمنی شهری است.
پلیس مین‌هانگ برای مدیریت جریان خروجی، سیستم کنترل مرحله‌ای را در ساعات اوج ورود و خروج به اجرا گذاشت. امسال روش هدایت چندبعدی نیز اضافه شد؛ ریزپرنده‌های مجهز به نمایشگر دیجیتال بر فراز منطقه به پرواز درآمدند و همراه با تابلوهای LED متحرک نیروهای مستقر، اطلاعات پارکینگ‌ها و محل توقف تاکسی‌ها را لحظه‌ای اعلام کردند. نیروهای پلیس به همراه سگ‌های رباتیک مجهز به بلندگو، هدایت جمعیت و تفکیک مسیرها را به عهده گرفتند. طبق برآوردها، زمان تخلیه تماشاگران در شب از میانگین یک ساعت به ۴۰ دقیقه کاهش یافت.
چگونه هیجان مسابقات به دستاورد اقتصادی تبدیل می‌شود؟
حضور تماشاگران فراتر از جلب توجه بین‌المللی به مین‌هانگ، تحرک اقتصادی قابل‌توجهی برای منطقه ایجاد کرده است. داده‌های رسمی مین‌هانگ نشان می‌دهد این رقابت‌ها در سال ۲۰۲۵ با ثبت بیش از ۲۵۰ هزار تماشاگر، بیش از ۲.۵ میلیارد یوآن اثر مستقیم اقتصادی و ۷.۱ میلیارد یوآن ارزش‌افزوده در صنایع وابسته پدید آورده است.
برگزارکنندگان برای افزایش بهره‌وری اقتصادی، از ۱ تا ۴ اکتبر نخستین کارناوال رسمی مسابقات را برپا کردند و کانون دوم پخش رقابت‌ها را در منطقه Suhewan در مرکز شانگهای راه‌اندازی نمودند تا ارتباطی میان رویداد و نقاط شاخص شهری ایجاد شود.
هم‌زمان با گسترش خدمات جانبی همراه با بلیت، اتصال میان اماکن ورزشی، مناطق تجاری و جاذبه‌های گردشگری تقویت شد. سه فروشگاه رسمی و ۱۱ فروشگاه پاپ‌آپ فعال شدند و زمین چمن ۷۴ مویی (حدود ۵ هکتاری) در مرکز Qizhong به فضایی برای تفریح خانوادگی، بازی کودکان و حضور حیوانات خانگی تبدیل شد که شهروندان می‌توانستند حیوانات خود را در آن به امانت بگذارند.
محوطه چمن مرکز تنیس Qizhong به بخش‌های اختصاصی حیوانات خانگی، فعالیت‌های خانوادگی و پاپ‌آپ‌های موضوعی اختصاص یافته است.
Chen Zhenqiang، رئیس اداره ورزش مین‌هانگ اعلام کرد این فضاها در طول سال نیز به روی عموم باز خواهند بود تا تنیس از محیط حرفه‌ای به متن زندگی روزمره مردم بیاید. این برنامه شامل برگزاری لیگ‌های آماتور، اردوهای نوجوانان و مسابقات بومی آزاد است. افزون بر این، با انتشار بن‌های خرید ویژه در مناطق تجاری مهم مانند Hongqiao و Xinzhuang، تلاش شده تا ورود مسافران تنیس به رونق حوزه‌های گردشگری، هتلداری و خرده‌فروشی منجر شود.
این تورنمنت علاوه بر تقویت اصناف خدماتی، رستوران‌ها و مراکز اقامتی، به شکل‌گیری خوشه‌های صنعتی و انتقال فناوری نیز کمک کرده است. دسترسی به امکانات و زیرساخت‌های ناشی از مسابقات، همکاری پارک علم و فناوری Grand neoBay با ظرفیت‌های تولیدی ماچیائو را شتاب داده و نوآوری شرکت‌های فناور کوچک و متوسط را تسریع کرده است.
مسئولان مین‌هانگ در افق پیش رو به دنبال ساخت بوم‌سازگان جامع صنعت تنیس هستند. در طرحی متمرکز بر ۲.۵ کیلومتر مربع پیرامون مرکز تنیس Qizhong، قرار است مجموعه‌ای شامل سالن‌های مدرن، مدارس تنیس و رویدادهای رده‌های سنی مختلف راه‌اندازی شود. هدف نهایی، تبدیل این منطقه از صرفاً «میزبان مسابقات» به «قطب صنعت تنیس» و خلق یک نماد ورزشی ماندگار برای شانگهای در سطح جهان است.
