یادداشت‌های آموخته‌ها | تبدیل‌شدن به روزنامه‌نگار مورد اعتماد حزب و مردم
11-08 اخبار مهم Xinhua News Agency ۸ نوامبر، بیستوهفتمین روز ملی خبرنگار در چین است. روزنامه‌نگاران در دوره جدید بی‌وقفه در حرکت‌اند؛ به خط مقدم و کانون رویدادها می‌روند، از شرایط جامعه و افکار عمومی آگاه می‌شوند، صدای چین را به گوش دیگران می‌رسانند و با دوربین تحولات اجتماعی و با قلم، روند تاریخ را ثبت می‌کنند. اکنون موج رسانه‌های فراگیر (تمام‌رسانه‌ای) در حال پیشروی است، صداها در عرصه افکار عمومی با یکدیگر درآمیخته و زیست‌بوم ارتباطات بازآرایی عمیقی را تجربه می‌کند. در مواجهه با وسوسه جذب مخاطب و ترافیک شبکه، سلطه الگوریتم‌ها و روایت‌های تکه‌تکه، خبرنگاران باید بر چه اصولی پافشاری کنند و به کدام سو گام بردارند؟ با مطالعه دیدگاه‌های کلیدی شی جین‌پینگ، دبیرکل حزب، پاسخ روشن می‌شود: «پایبندی به جهت‌گیری سیاسی درست» و «تبدیل‌شدن به روزنامه‌نگاری با مواضع استوار سیاسی»؛ «پایبندی به هدایت صحیح افکار عمومی» و «تبدیل‌شدن به روزنامه‌نگاری پیشرو در عصر خویش»؛ «پایبندی به آرمان‌های اصیل روزنامه‌نگاری» و «تبدیل‌شدن به روزنامه‌نگاری متبحر در امور حرفه‌ای»؛ «پایبندی به رویکرد کاری درست» و «تبدیل‌شدن به روزنامه‌نگاری برخوردار از شیوه کاری شایسته». چکیده این دیدگاه‌ها در یک عبارت خلاصه می‌شود: «باید روزنامه‌نگاری مورد اعتماد حزب و مردم بود.» برای پاسخ شایسته به این اعتماد، باید مأموریت و وظایف اهل رسانه را همواره در یاد داشت: «برافراشتن پرچم و هدایت افکار عمومی، تمرکز بر محورهای اساسی و خدمت به کلیت اهداف کلان، انسجام‌بخشی به ملت و تقویت روحیه عمومی، فرهنگ‌سازی و هم‌افزایی، ابهام‌زدایی و تمایز میان حق و باطل، و پیونددادن چین به جهان و تسهیل گفتگو با دنیا.» شی جین‌پینگ در نشست هم‌اندیشی پیرامون کار رسانه‌ای و افکار عمومی حزب، با تکیه بر اولویت‌های بنیادین حاکمیت، با طرح این چارچوب ۴۸نویسه‌ای، جایگاه رسانه در دوره معاصر را ترسیم کرد. مرور تاریخ صدساله روزنامه‌نگاری نشان می‌دهد که نسل‌های گوناگون اهل رسانه همواره همگام با ملت و پیوسته با سرنوشت کشور حرکت کرده‌اند. Fan Changjiang با پیمودن شمال‌غرب چین و نگارش کتاب China's Northwest Corner واقعیت‌ها را به تصویر کشید؛ Zou Taofen با پایبندی به اصل «ایستادن همیشگی در کنار توده‌ها» این نگاه را هدف اصلی انتشار روزنامه قرار داد؛ Mu Qing با نگارش اثر Jiao Yulu, Exemplar for County Party Secretaries نفوذ و روحیه‌ای ماندگار بر جای گذاشت. پیشکسوتان، آرمان‌های ژورنالیستی خود را با روند توسعه حزب و کشور درآمیختند و الهام‌بخش نسل‌های بعدی شدند. در مسیر پیشرو، روزنامه‌نگاران باید با تعهد به رسالت خویش، مروّج سیاست‌ها و رویکردهای حزب، راوی تحولات زمانه، پیش‌برنده پیشرفت جامعه و پاسدار انصاف و عدالت باشند و در هیاهوی دیدگاه‌های گوناگون مسیر خود را گم نکنند. پاسخ به این اعتماد در گرو صیقل مداوم مهارت‌های حرفه‌ای است: از زمان هجدهمین کنگره ملی حزب تاکنون، شی جین‌پینگ الزاماتی را در راستای تقویت توانمندی کادر رسانه‌ای مطرح کرده است: حفظ پایگاه‌های رسانه‌ای؛ او با تأکید بر اینکه «مدیریت مناسب و بهره‌گیری درست از اینترنت، کلید تسلط بر عرصه اخبار و افکار عمومی در شرایط جدید است»، جایگاه این فضا را تبیین کرد. تقویت شیوه کاری؛ او تصریح کرد: «باید شیوه کاری و سبک نگارش را دگرگون ساخت، به میان مردم رفت، در موضوعات دقیق شد و با درک واقعیت‌ها، سخن راستین گفت و از سر صدق نوشت.» آموزش روش‌ها؛ او خاطرنشان کرد: «همکاران عرصه رسانه باید پیوند خود را با بطن جامعه حفظ کرده و در سطوح پایه حضور یابند تا از واقعیت‌های عینی آگاه شوند.» این رهنمودها معیاری برای برنامه‌ریزی، گزارشگری و خلق آثار رسانه‌ای، و راهنمایی عملی جهت تقویت توان میدانی، قدرت مشاهده، توان تحلیل و مهارت نگارش خبرنگاران است. تنها با حضور میدانی می‌توان به مردم نزدیک شد؛ با نگاهی نقادانه و ژرف می‌توان حقیقت را از جعل بازشناخت؛ با تفکر منسجم می‌توان روندهای کلان را دریافت؛ و با نوشتاری برخاسته از احساس مسئولیت می‌توان بر مخاطب اثر گذاشت. اهل رسانه در دوره جدید باید با تمرین مداوم، پژوهش و راستی‌آزمایی میدانی را مهارت پایه خود قرار دهند، صحت خبر را خط قرمز بدانند و آثاری ژرف، ملموس و باکیفیت تولید کنند تا با اتکا به تخصص بالا، مسئولیت حرفه‌ای خود را به‌درستی به انجام رسانند. پاسخ به این اعتماد مستلزم همگامی پیوسته با تحولات روز است: شی جین‌پینگ تأکید کرده است که متناسب با تحولات، حوزه اخبار و افکار عمومی حزب باید مفاهیم، محتوا، قالب‌ها، روش‌ها، ابزارها، مدل‌های کاری، ساختارها و سازوکارها را نو کند تا کارآمدی و اثرگذاری پیام افزایش یابد. سومین نشست عمومی بیستمین کمیته مرکزی حزب کمونیست چین تدابیر مهمی برای «ایجاد سازوکار تولید و انتشار و نظام ارزیابیِ متناسب با رسانه‌های فراگیر، و پیشبرد دگرگونی ساختاری در رسانه‌های اصلی» اتخاذ کرد. چهارمین نشست عمومی نیز گام بعدی را بر «تعمیق دگرگونی ساختاری در رسانه‌های اصلی» قرار داد. این تصمیمات نشان‌دهنده شناخت حزب از قواعد نوین ارتباطات و روندهای توسعه رسانه‌ای است. روزنامه‌نگاران باید تفکر وب‌محور را پیشه کنند، رویکرد «نخست موبایل» را در اولویت قرار دهند و درک فنی و توان به‌کارگیری ابزارهای دیجیتال را تقویت نمایند. در عین حال، اندوخته‌های علمی خود را عمق بخشند و به روزنامه‌نگارانی متخصص تبدیل شوند که سیاست‌ها، صنایع و توده‌های مردم را می‌شناسند؛ هدفی که فراتر از جذب مخاطب صرف رفته و به دنبال تولید محتوای وزین است. روز خبرنگار مجالی برای بازنگری در اهداف اولیه و سرآغازی برای برداشتن گام‌های نو است. روزنامه‌نگاران در دوره جدید با اتکا به رهنمودهای شی جین‌پینگ، تلاش دارند با ایمان به کار خود، حفظ ارتباط مستقیم با بدنه جامعه، پایبندی به حقیقت و بهره‌گیری از نوآوری، نقشی معتمد برای حزب و مردم ایفا کنند.