یادداشت روز｜چرا ماجرای «تقسیم ارث تک‌فرزند پس از طلاق» بارها به ترند شبکه‌های اجتماعی تبدیل می‌شود؟
Li Qinyu، تحلیل‌گر ارشد پنگ‌پای
۲۴ اکتبر ۲۰۲۶
در ۲۴ اکتبر، موضوع «تقسیم ارث ۲۰۰ میلیون یوآنی تک‌فرزند، یک سال پس از ازدواج و به دنبال طلاق» در صدر پربحث‌ترین موضوعات شبکه‌های اجتماعی قرار گرفت. ماجرا از این قرار بود که زنی تک‌فرزند در شانگهای، ۲۰۰ میلیون یوآن ارث از والدینی که وصیت‌نامه مشخصی برجای نگذاشته بودند دریافت کرد. تنها یک سال پس از ازدواج، همسرش با استناد به عدم تفاهم اخلاقی، دادخواست طلاق داد و خواستار تقسیم این ترکه شد. همسر وی با استناد به مفاد مرتبط در قانون مدنی ادعا کرد ارثی که در دوران زناشویی به دست آمده جزو اموال مشترک زوجین محسوب می‌شود و در نهایت، دادگاه حکم به تقسیم ترکه به عنوان اموال مشترک داد.
بحث‌ها پیرامون این موضوع بسیار داغ شد، زیرا جزئیات این پرونده سرشار از عناصر جنجالی بود: تک‌فرزند بودن، ارث ۲۰۰ میلیون یوآنی و طلاق به همراه تقسیم اموال. وجود این عناصر جلب‌توجه‌کننده طبیعتاً انگیزه بالایی در کاربران اینترنت برای مشارکت در بحث ایجاد کرد.
با این حال، طبق گزارش‌های رسانه‌ای در آن زمان، این پرونده پیش‌تر در کتابی با عنوان «یادداشت‌های وکیل دعاوی خانواده» ذکر شده بود؛ کتابی که در سال ۲۰۲۱ منتشر شد. بنابراین زمان رسیدگی به این پرونده به مراتب قدیمی‌تر است. شگفت‌آور است که پس از گذشت چند سال، همین موضوع دوباره بازنشر شده و توانسته است بار دیگر در صدر ترندها بنشیند.
علاوه بر این، روایت ارائه‌شده از پرونده دقیق نیست. با جست‌وجو در گزارش‌های خبری گذشته مشخص می‌شود که نتیجه نهایی این پرونده، توافق و مصالحه میان طرفین بوده است؛ به طوری که مرد پس از دریافت سهم اندکی از اموال، دادخواست خود را پس گرفت. اما روایت ترندشده مدعی است که «دادگاه ارث را به عنوان اموال مشترک تقسیم کرد»؛ روایتی که عامدانه دریافت «سهم اندک» و «استرداد دادخواست» را پنهان کرده تا بسیاری از کاربران گمان کنند مرد بخش عمده‌ای از ارث یا حتی نیمی از آن را تصاحب کرده است.
نکته پایانی اینکه جزئیات این پرونده عمدتاً متکی بر روایت یک‌طرفه وکیل است و افکار عمومی از حقیقت تمام ابعاد آن بی‌خبرند. به عنوان نمونه، این دو نفر چه مدت پس از آشنایی ازدواج کردند؟ چقدر پس از ازدواج بود که والدین زن در حادثه فوت کردند؟ این موارد ارتباط مستقیمی با میزان پایداری رابطه عاطفی آن‌ها داشته و در صدور حکم اثرگذار است.
البته در دسترس نبودن دادنامه این پرونده در سامانه‌های عمومی به این دلیل است که دعاوی خانواده و مصالحه‌ها طبق قانون محرمانه هستند و منتشر نمی‌شوند؛ این موضوع به معنای ساختگی بودن کل ماجرا یا عدم وجود خارجی آن نیست. با این حال، ویدیوهای کوتاه، رسانه‌های مستقل و موضوعات داغ فضای مجازی همگی بر بخش «تصاحب ثروت چندصد میلیونی از طریق ازدواج» مانور داده‌اند که آشکارا رویکردی اغراق‌آمیز و جنجال‌برانگیز است.
هدف اولیه از طرح چنین پرونده‌هایی احتمالاً آگاهی‌بخشی حقوقی بوده تا به جامعه یادآوری شود: ارثی که در طول زندگی مشترک به صورت قانونی به فرد می‌رسد، چنانچه وصیت‌نامه‌ای مبنی بر تعلق انحصاری آن به فرزند وجود نداشته باشد، از نظر قانونی جزو اموال مشترک زوجین است و بنابراین باید از پیش برای آن برنامه‌ریزی کرد. اما پس از دست‌به‌دست شدن‌های پیاپی و تحریف ماجرا—به‌ویژه با دامن زدن رسانه‌های مستقل و ویدیوهای کوتاه—مسئله کاملاً به یک نمایش جنجالی بدل شده و حتی به تشدید هراس بخشی از کاربران از ازدواج دامن زده است.
نکته قابل تأمل دیگر این است که چگونه چنین خبر قدیمی‌ای بارها به ترند تبدیل می‌شود. این مسئله نشان می‌دهد برخی پلتفرم‌های اجتماعی همچنان به دنبال آمار ترافیک هستند و از محتوای تفرقه‌افکنانه و احساسی حمایت می‌کنند. تا زمانی که میزان تعامل بالا باشد، تبعات اجتماعی و جهت‌دهی افکار عمومی ظاهراً جایی در اولویت‌های این پلتفرم‌ها ندارد.
پلتفرمی که به بررسی عقلانی و بی‌طرفانه مسائل عمومی بپردازد شاید ترافیک بالایی جذب نکند، اما فهرستی از موضوعات داغ که آکنده از نزاع، قطبی‌سازی و شایعه‌پراکنی باشد، محتواهای پربیننده بی‌شماری تولید می‌کند. چنین زیست‌بوم رسانه‌ای، بی‌تردید سالم و طبیعی نیست.