سفر به شهرستان‌ها | در «دهستان شمال‌شرقی گائومی» به روایت Mo Yan، چیزی بیش از «ذرت خوشه‌ای سرخ» جریان دارد
اگر با Mo Yan آشنا باشید یا اثر معروف «ذرت خوشه‌ای سرخ» (Red Sorghum) را خوانده باشید، نام «دهستان شمال‌شرقی گائومی» بی‌تردید برایتان آشنا است. گائومی شهری در سطح شهرستان و زیرمجموعه استان شاندونگ است؛ زادگاه چهره‌های تاریخی نامداری چون Yan Ying، Zheng Xuan و Liu Yong، و البته زادگاه Mo Yan و شهر مادری من. این دیار همچنین یکی از خاستگاه‌های مهم میراث فرهنگی ناملموس ملی به شمار می‌رود و چهار هنر سنتی نقاشی سال نو Puhui، مجسمه‌سازی گلی، هنر برش کاغذ و اپرای Maoqiang را در کارنامه خود دارد.
در سال ۲۰۱۲، با اختصاص جایزه نوبل ادبیات به Mo Yan، این شهرستان کم‌نام‌ونشان ناگهان در کانون توجه همگان قرار گرفت و سیلی از دوستداران ادبیات، اهالی رسانه و گردشگران راهی این منطقه شدند. پس از آن، مسئولان گائومی با بهره‌برداری از این فرصت، هویت و برند فرهنگی پیرامون آثار Mo Yan و نماد «ذرت خوشه‌ای سرخ» را پایه‌گذاری کردند و با اتکا به محور «ادبیات، سینما و میراث فرهنگی ناملموس»، به توسعه همه‌جانبه گردشگری فرهنگی پرداختند تا ظرفیت‌های بومی احیا شود و صنعت گردشگری منطقه ارتقا یابد.
مزارع گسترده ذرت خوشه‌ای در محوطه گردشگری
اکنون پس از گذشت بیش از ده سال، این شهر کوچک دگرگونی چشمگیری را پشت سر گذاشته است. همه‌ساله گردشگران فراوانی به‌ویژه در تعطیلات تابستان، زمستان و تعطیلات رسمی به این دیار می‌آیند تا با دنبال کردن رد پای Mo Yan، ژرفای ادبی، پیشینه فرهنگی، فضایی آرام و آهنگ توسعه پرشتاب این شهر را از نزدیک لمس کنند. من نیز پس از سال‌ها دوری، فرصتی یافتم تا به زادگاهم بازگردم و از نگاه یک گردشگر، حیات پرنشاط و پویای این شهرستان کهن را بازخوانی کنم.
پس از ورود با قطار تندرو به ایستگاه گائومی یا ایستگاه شمالی گائومی، با حدود نیم ساعت رانندگی می‌توان به همان «دهستان شمال‌شرقی گائومی» رسید. دسترسی هوایی نیز بسیار آسان است؛ چراکه این منطقه با فرودگاه بین‌المللی Qingdao Jiaodong تنها کمی بیش از نیم ساعت فاصله دارد. امروزه این محدوده به یک منطقه نمونه گردشگری در سطح 4A تبدیل شده که بخش‌های متعددی نظیر شهرک سینمایی Red Sorghum (با الهام از اثر ادبی Mo Yan)، خانه پدری Mo Yan و موزه هنر و ادبیات Mo Yan را در خود جای داده است.
در امتداد جاده‌های روستایی، نسیم پاییزی در میان دشت‌ها می‌وزد و خوشه‌های پربار و سنگین ذرت خوشه‌ای سرخ تاب می‌خورند. با ورود به شهرک سینمایی Red Sorghum، تئاتر محیطی «خوشه‌ها سرخ شدند» با تلفیقی از اپرای بومی Maoqiang و هنرهای رزمی سنتی Dilongjing Quan در حال اجرا است. بخش‌هایی نظیر مزارع ذرت، خانه مادرخوانده و خانه کاراکتر «جیوئِر» با حضور بازیگرانی در پوشش سنتی، گردشگران را با خود همراه می‌کنند. در بازارچه سنتی نیز عطر غذاها و نان‌های محلی گائومی فضا را پر کرده است.
غرفه‌های خوراکی‌های محلی در محوطه گردشگری
در فاصله‌ای نه‌چندان دور از شهرک سینمایی، خانه پدری Mo Yan و موزه هنر و ادبیات او قرار دارد که پذیرای جمع کثیری از گردشگران است؛ از علاقه‌مندان جدی ادبیات گرفته تا خانواده‌هایی که همراه با فرزندانشان به این مکان آمده‌اند. یکی از دانشجویان اهل شهر جینان می‌گوید که علاقه فراوانی به Mo Yan دارد و بیشتر آثارش را مطالعه کرده است: «این سومین باری است که به اینجا می‌آیم.» حضور این گردشگران رونق چشمگیری نیز به کسب‌وکارهای اقامتی بوم‌گردی و رستوران‌های محلی اطراف بخشیده است.
نام Mo Yan برای من یادآور خاطره‌ای دیرین نیز هست. بیش از بیست سال پیش، زمانی که در سال اول دبیرستان شماره یک گائومی درس می‌خواندم، Mo Yan به مدرسه ما آمد و نشستی صمیمانه با اعضای انجمن ادبی مدرسه داشت که من هم جزو آنان بودم. در آن روزگار هرگز تصور نمی‌کردم آن پیرمرد خونگرم و مهربان که با حوصله به پرسش‌های ما پاسخ می‌داد، سال‌ها بعد برنده جایزه نوبل ادبیات شود و جایگاهی تاریخی در ادبیات معاصر چین بیابد.
جالب‌تر آنکه برادر بزرگ‌تر Mo Yan، یعنی Guan Moxian، در همان دوران معاون مدرسه ما بود. او در سال منتهی به آزمون سراسری ورود به دانشگاه، بارها درباره اهداف تحصیلی، برنامه‌ریزی آینده و چشم‌انداز زندگی با من گفت‌وگو کرد؛ راهنمایی‌هایی سودمند که هنوز در خاطرم مانده است. بعدها از دبیر دیگری شنیدم که Guan Moxian در سال ۱۹۶۳ در رشته زبان و ادبیات چینی در East China Normal University پذیرفته شده و نخستین فرد از شهرستان گائومی بوده که موفق به ورود به دانشگاهی تراز اول شده بود.
اجرای نمایش محیطی و تعاملی در شهرک سینمایی Red Sorghum
با نگاهی به وضعیت کنونی شهر می‌توان دریافت که گائومی پس از سال‌ها پیگیری مستمر، از ظرفیت‌های متکثر خود در حوزه همگرایی گردشگری و فرهنگ بهره برده است؛ از هویت ادبی گرفته تا چهار میراث فرهنگی ناملموس ملی، آثار باستانی، گردشگری کشاورزی و اردوهای علمی-آموزشی. این رویکرد موجب شده الگوی گردشگری شهر از بازدیدهای سطحی به تجربیات تعاملی تغییر کند و گائومی در سال ۲۰۲۴ در میان ۱۰۰ شهرستان با بیشترین ظرفیت توسعه همگرایی فرهنگ و گردشگری در سطح کشور قرار گیرد. افزون بر این، در سال ۲۰۲۵، شهرک سینمایی Red Sorghum به عنوان یکی از پایگاه‌های ساخت مینی‌سریال‌های نمایشی در شاندونگ انتخاب شد و صنعت فیلم و رسانه گائومی گام دیگری به پیش نهاد.
شهرک سینمایی Red Sorghum در ایام تعطیلات میزبان شمار فراوانی از بازدیدکنندگان است.
فراتر از جاذبه‌های گردشگری، پویایی شهر را می‌توان در متن زندگی روزمره مردم نیز مشاهده کرد. در دو سوی رودخانه شیائوکنگ، فروشگاه‌ها در امتداد یکدیگر چیده شده‌اند و شهروندان به آرامی قدم می‌زنند. بسیاری از ساکنان محلی اوقات فراغت خود را در پارک تالاب ملی رودخانه جیائو، باغ گیاه‌شناسی نانهو یا پارک فنگ‌هوانگ می‌گذرانند. در پارک ورزشی-فرهنگی شهر، مجموعه‌ای از کتابخانه، موزه، فرهنگسرا و سالن‌های ورزشی شکل گرفته که فضایی سرزنده پدید آورده است. به گفته اهالی، طی سال‌های اخیر زیرساخت‌های گائومی با گسترش شبکه ترابری، فضاهای تجاری، بوستان‌ها و کانون‌های فرهنگی به شکل چشمگیری ارتقا یافته و کیفیت سکونت را بالا برده است.
Mo Yan زمانی گفته بود در پی آن است که «دهستان شمال‌شرقی گائومی را بر نقشه ادبیات جهان تثبیت کند»؛ هدفی که به باور بسیاری امروز محقق شده است. روند کنونی نشان می‌دهد که گائومی در حوزه‌های همگرایی فرهنگ و گردشگری، نوسازی زیرساخت‌ها، توسعه روستایی و اقتصاد صنعتی گام‌های بلندی برداشته تا موقعیت خود را در سطح کشور تحکیم کند و به مقصدی مناسب برای سفر، زندگی و فعالیت‌های اقتصادی تبدیل شود.
طرح پوستر: Zhu Bichen